Column

Van plicht naar niet pluis

Edelweiss
Geschreven door Leonieke van Lindert

Edelweiss, Edelweiss
Every morning you greet me
Small and white, clean and bright
You look happy to meet me
Blossom of snow
May you bloom and grow
Bloom and grow forever
Edelweiss, Edelweiss
Bless my homeland forever

 

De muziek en tekst van Edelweiss beroeren al sinds het uitkomen van de film The Sound of Music in 1965 de harten van vele mensen – en ook dat van mij. Gezongen door George Von Trapp, een Oostenrijkse marinekapitein die zich in de jaren dertig van de vorige eeuw verzette tegen de aansluiting bij het Derde Rijk van Adolf Hitler, gaat Edelweiss ogenschijnlijk over de gelijknamige witte bloem die hoog in de Oostenrijkse Alpen bloeit.

In de film staat Edelweiss echter symbool voor het onafhankelijke Oostenrijk dat Von Trapp voor ogen stond. Onafhankelijkheid, strijden voor je vrijheid of zelfstandigheid. Hoe actueel is dat?

Oostenrijk, het land van hoge bergen en diepe dalen, bevond zich in de afgelopen vier maanden op een hellend vlak. Oostenrijk zou de eerste westerse democratie worden die een vaccinatieplicht zou opleggen aan haar burgers van 18 jaar en ouder. Even leek het erop dat niet alleen wandelaars, wintersporters en water bergafwaarts konden gaan, maar dat een heel land zich in de afgrond zou gaan storten.

Mensen, indirect gedwongen door allerlei maatregelen die zouden volgen op het weigeren van een vaccinatie, hebben zich tegen hun zin laten vaccineren. Bang voor de boetes die anders zouden worden opgelegd, bang voor eventueel baanverlies, bang voor sociale uitsluiting. Oostenrijk verwerd tot het schrikbeeld van de criticasters van de priktatuur.

Afgelopen week was daar opeens een opvallende u-turn. De Oostenrijkse regering maakte bekend dat het land de voorgenomen vaccinatieplicht voorlopig opschort omdat die op dit moment niet proportioneel zou zijn. Let wel: voorlopig.

Over drie maanden zal de Oostenrijkse overheid dit besluit evalueren, waarbij  de vaccinatiebereidheid en de status van het virus op dat moment ‘mede bepalend’ zullen zijn. Klinkt positief.

Toch, als ik terugdenk aan de beelden van de protesten, de massa’s mensen die dag in dag uit de straat op zijn gegaan om voor hun grondrechten, hun gezondheid en integriteit van hun lichaam te strijden, kan ik de wanhoop niet meer van mijn netvlies krijgen. Als ik me probeer voor te stellen hoe bezorgd en angstig de protesterende Oostenrijkers gehad zullen hebben, besef ik dat die wanhoop, bezorgdheid en angst door het woordje ‘voorlopig’ nog steeds volop aanwezig zullen zijn. De Oostenrijkers hebben geen enkele garantie dat ze straks niet opnieuw in dezelfde situatie terecht zullen komen.

‘Voorlopig’, dat woord hebben we de achterliggende twee jaren vaak gehoord. Meestal als een politicus of bestuurder geen ‘nee’ of ‘ja’ wilde antwoorden op een concrete vraag. Steeds opnieuw bleek ‘voorlopig niet’ uiteindelijk een ‘inmiddels toch maar wel’. ‘Voorlopig’ kunnen we vanaf nu dus zien als een synoniem voor ‘jazeker, over een tijdje’.

Nu begrijpt u wat onze eigen gezondheidsminister Ernst Kuipers bedoelt als hij zegt: “Voorlopig houden we graag de QR/CTB in de gereedschapskist”. Wat denkt u? Is het toeval dat Kuipers deze uitspraak deed in exact dezelfde week waarin Oostenrijk een vaccinatieplicht voorlopig achter de hand wilde blijven houden?

Zou dit een strategie zijn om de groeiende opstandigheid en onrust te bezweren, zodat op een later moment meer mensen zullen meebewegen als er weer een ernstige virusvariant op het toneel verschijnt? Voor dat idee is iets te zeggen. Wereldwijd lijkt de vaccinatiebereidheid op straffe van boetes en uitsluiting niet te zijn toegenomen.

Nadat de opstandige massa’s in slaap zijn gesust, kan de introductie van de nieuwe digitale Europese identiteit via een achterdeur alsnog plaatsvinden. Al uw data zullen aan het Europese ID zijn gekoppeld. Waartoe dat zal leiden kunnen we zien in China, en ook al een beetje in Canada.

Edelweiss, het wintervaste symbool voor zuiverheid en puurheid, is volgens traditionele genezers een remedie tegen ademhalingsziekten. Dat laatste sluit mooi aan op de coronaklachten.

Wat denkt u, zou Edelweiss ook symbool kunnen staan voor hoop en bemoediging in deze donkere tijden? Misschien moet ik maar een begin maken met het herschrijven van het lied en beginnen met voorlopig één zin te veranderen: “Bless humanity forever”.

En wie daar niets voor voelt, troost u met de gedachte dat dit slechts een voorlopig voorstel is. Dat stelt u toch zeker wel gerust?

Over de auteur

Leonieke van Lindert

Leonieke van Lindert heeft een (notarieel-)juridische achtergrond, en bekleedt een juridische functie. Ze was geruime tijd actief binnen de farmaceutische industrie, en werkte als docent Nederlands. Sinds het uitbreken van de coronapandemie schrijft ze columns.