Column

Van ‘flying blue’ naar ‘feeling blue’

Icarus
Geschreven door Leonieke van Lindert

Vorige week viel er iets van KLM met donderend geraas uit de lucht. Nee, geen vliegtuig. Wel het bericht dat de nationale luchtvaartmaatschappij voornemens is een vaccinatieplicht voor nieuwe piloten en stewardessen in te stellen. KLM gaat sollicitanten in hun sollicitatieprocedure vragen naar hun vaccinatiestatus. Niet geprikt? Dan ook geen baan.

 

De eis geldt niet voor bestaand personeel. Dat had ook helemaal niet gekund, wat Nederland heeft geen vaccinatieplicht. Maar, zo zegt KLM in een verklaring, “de werkgever mag wel, tot op zekere hoogte, bepalen wie hij aanneemt. Zolang er geen sprake is van discriminatie mogen er eisen gesteld worden in de sollicitatieprocedure.”

Blijkbaar zit KLM met het hoofd in wolken, en heeft het bedrijf de grondwet uit het zicht verloren. Artikel 11 van de grondwet, over de integriteit van het lichaam, is bij KLM in de mist verdwenen. “Iedereen mag zelf bepalen wat er met zijn of haar lichaam gebeurt, of medische handelen worden verricht en of voorgeschreven medicijnen worden ingenomen”, staat in de toelichting van dat wetsartikel. KLM, het bedrijf dat dagelijks landsgrenzen overschrijdt, heeft besloten dat het nu ook ethische grenzen mag overschrijden.

Opvallend is dat KLM het bericht naar buiten brengt op een moment dat alle coronamaatregelen lijken te zijn opgeheven. Misschien weet KLM iets wat wij niet weten, en hangt er nog iets vervelends boven ons hoofd. Of misschien zoek ik het te ver, en hebben we hier te maken met een gevalletje hoogmoed komt voor de val.

Dat is een probleem waarmee de luchtvaartsector al kampt sinds Daedalus en Icarus uit de Griekse mythologie. Mocht het verhaal u niet meer helder voor de geest staan, dan vat ik het nog even voor u samen.

De architect Daedalus, en zijn zoon Icarus, werden gevangengehouden op een eiland. Omdat de twee wilden ontsnappen, maakte Daedalus vleugels voor hen beiden van was en veren. Daedalus waarschuwde Icarus tijdens zijn vlucht niet te dicht bij de zon te komen, omdat hij bang was dat de was door de hitte van de zon zou smelten.

Icarus luisterde niet naar de waarschuwingen van zijn vader. Hij was overmoedig en vloog almaar hoger en hoger, en daarmee dichter naar de zon. De angst van zijn vader bleek terecht. De was smolt en Icarus stortte neer.

Volgens de statistieken is vliegen nog steeds één van de meest veilige manieren om te reizen. Desondanks boezemt vliegen bij legio mensen angst in, omdat zij ervan doordrongen zijn dat als er iets in de lucht goed fout gaat, het einde oefening is. Eenmaal in de lucht ben je volledig afhankelijk van de machine waarin je zit opgesloten, en de kunde van de piloten in cockpit.

Mocht je eerder nog geen vliegangst hebben gevoeld, dan is dit een uitstekend moment om het te ontwikkelen. Als je met KLM reist tenminste. Als het aan dat bedrijf ligt, dan weet je dat er straks alleen nog maar piloten in de cockpit zitten die volledig zijn gevaccineerd. Of – en zo ja: hoeveel – vaccinatieschade de piloten hebben opgelopen, dat weet je niet.

Volgens Freedomflyers, een organisatie die vrije vaccinatiekeuze voor luchtvaartpersoneel voorstaat, heeft het aantal meldingen van hartproblemen en neurologische klachten onder vliegend personeel sinds 2021 een hoge vlucht genomen. Op hun website waarschuwt de organisatie voor gevaarlijke kapriolen in de lucht als gevolg van vaccinaties, en het spelen van Russische Roulette met passagiers en vliegpersoneel.

Hoe reëel de zorgen van Freedomflyers zijn, blijkt uit een eenvoudige zoektocht op het internet. Honderden factcheckers hebben hun uiterste best gedaan om anekdotes over het plotse overlijden van piloten tijdens passagiersvluchten te bestempelen als ‘onwaar’. Als factcheckers zo verschrikkelijk hard hun best doen, dan zouden de anekdotes in kwestie zomaar een kern van waarheid kunnen bevatten. Het geld groeit de farmaceutische industrie, die de factcheckers betaalt, natuurlijk niet op de rug.

Tot voor kort voelde ik, net als zoveel andere Nederlanders, een zekere mate van trots, als ik een blauwwit vliegtuig van KLM zag. Ik associeerde ze met zwanen die vlogen langs een stralend blauwe hemel. Dat trotse gevoel maakt nu plaats voor bezorgdheid en schroom. Dat is, denk ik, wat ze tegenwoordig vliegschaamte noemen.

 

Over de auteur

Leonieke van Lindert

Leonieke van Lindert heeft een (notarieel-)juridische achtergrond, en bekleedt een juridische functie. Ze was geruime tijd actief binnen de farmaceutische industrie, en werkte als docent Nederlands. Sinds het uitbreken van de coronapandemie schrijft ze columns.