Column

Van deugd naar deugt, van kwaad tot erger, of liever niet?

Virtus
Geschreven door Leonieke van Lindert

Lastig hoor, zo’n Virus dat nooit helemaal zal verdwijnen. De aandacht verslapt even, en hop, het verliest een lettergreep. Het Virus is een Rus geworden. ‘De’ Rus. Het moge duidelijk zijn dat het hier de gewone Rus betreft, niet de leider van de Rus.

 

Net als het Virus zorgt de Rus uit het niets voor een hoop ellende, en daarom moeten we de Rus koste wat kost bestrijden. En niet alleen moeten we iedere Rus bestrijden, maar ook de mensen die gewoon willen leven met de Rus.

Mensen die willen opstaan voor de Rus. De mensen die aangeven en aantonen dat de huidige informatie over de Rus misschien niet volledig correct is. Die betwijfelen of werkelijk elke Rus ellende en schade veroorzaakt. Die zich afvragen of we niet prima kunnen samenleven met de Rus. Die vrezen dat de main stream media, aangestuurd door duistere entiteiten die achter de schermen aan de knoppen draaien, in u en mij haatgevoelens jegens de Rus willen opwekken. Haatgevoelens waarvan Facebook vindt dat gebruikers ze tijdelijk vrijelijk mogen verspreiden.

Complotdenkers stelden de afgelopen jaren dat er in de berichtgeving in verband met het Virus op grote schaal sprake was van propaganda, censuur en het apart zetten van andersdenkenden. Wel, datzelfde gebeurt er op dit moment, onder andere op instignatie van Ursula Von der Leyen, openlijk met de Rus. De machtigste vrouw van Europa pleit ervoor om de Rus monddood te maken en te censureren.

Maar was dat nou niet precies wat ‘wij’ de leider van de Rus verwijten? Wij verwijten de leider van de Rus dat hij zijn Russen monddood maakt, en dat hij ervoor zorgt dat zijn Russen niet al die mooie dingen mogen zien die wij wel mogen zien en horen.

Gewone Russen, mensen zoals u en ik, mogen niet zien en horen wat wij wel mogen zien en horen. Maar tegelijkertijd bepaalt een kleine groep ook voor ons wat desinformatie zou zijn. Wat wij de leider van de Rus aanwrijven, doen wij zelf ook. En wat wij eerst deden met informatie over het Virus doen wij nu met informatie over de Rus.

U vraagt zich misschien af hoe we uit deze ellende kunnen geraken, en gelukkig voor u heb ik een duidelijk en adequaat antwoord. We zijn in de misère beland doordat het Virus wat letters verloor, en we komen er weer uit door een eenvoudige letter aan zowel het Virus en de Rus toe te voegen. De letter T, om precies te zijn.

Nee, ik spreek geen wartaal. In de gereedschapskist van onze minister van VWS, waarover we al zoveel hebben mogen horen, bevindt zich vast en zeker ook nog wel een bruikbaar T-stuk. Middels een kleine ingreep transformeren we daarmee Virus tot Virtus. Inderdaad, maar één letter verschil.

Het Virus is u inmiddels wel bekend, maar dat geldt misschien niet voor Virtus. Ik hoor u denken: is dit de nieuwe variant na Omicron? Ik kan u geruststellen. Het Latijnse woord Virtus betekent deugd.

Volgens Aristoteles, een groot Grieks filosoof en wetenschapper, zijn er vier centrale deugden die hij ook wel de kardinale deugden noemde. Moed was volgens Aristoteles een centrale deugd, net als verstandigheid, rechtvaardigheid en gematigdheid. Het Christendom voegde daar later nog drie centrale deugden aan toe. Met geloof, hoop en naastenliefde kwam de teller op zeven.

In de afgelopen twee jaar lieten veel mensen zien dat ze over een grote hoeveelheid Virtus beschikten. Zij hadden afwijkende ideeën over het Virus en het coronabeleid. Zij stonden op, spraken zich uit en riskeerden te worden buitengesloten. Mensen die officieel deugden verklaarden deze individuen voor gek, en zetten ze weg als ‘wappies’ of complotdenkers.

Aristoteles had er zeker iets van gevonden. Want het gedrag van deze mensen getuigde toch van moed? En, omdat zij zelfstandig nadachten, wellicht ook van een gezond verstand. En als we ik me dan ook nog realiseer dat het apart zetten en bespotten van mensen met een afwijkende mening niet getuigt van naastenliefde, ontgaat mij hier alle logica. Hoe kan er zoveel deugd aanwezig zijn in mensen die volgens de deugende meerderheid niet deugen?

Op dit moment, tijdens het conflict tussen Oekraïne en Rusland, spreken talloze mensen zich opnieuw uit. In deze verwarrende tijd komen ze op voor alle medemensen, en niet alleen voor Oekraïners. En weer zet de deugende meerderheid deze kwetsbare groep weg als niet-deugend. Ze zouden pro-Poetin zijn en – alweer – complotdenkers.

Dit keer is de deugende meerderheid niet langer een zwijgende deugende meerderheid. De deugende meerderheid is een luide meerderheid geworden. Een massa die zich luidkeels, brullend, gekleed in geel en blauw, over elkaar heen rolt om te bewijzen dat ze opstaan, opstaan voor Oekraïne en tegen de Rus. Om te laten zien dat zij deugen. En duidelijk te maken dat iedereen die een andere visie is toegedaan, niet deugt.

Nu heb ik misschien iets gemist. Misschien is, toen ik even niet oplette, de Nederlandse taal veranderd, en is het bewust uitsluiten en censureren van mensen synoniem geworden met ‘deugen’. Onder het nieuwe deugbegrip vallen dan misschien ook fenomenen als meelopen, het dragen van oogkleppen, kuddegedrag en het beoefenen van struisvogelpolitiek.

Het zou mij persoonlijk deugd doen als de groepen deugers en niet-deugers niet meer afzonderlijk van elkaar zouden bestaan. Laten we van de nood een deugd maken en dit werkwoord uit ons taalgebruik schrappen. Deugen is problematisch. Want wie bepaalt wie er wel of niet deugt? Alleen zonder deugen komen we tot naastenliefde en ware deugdzaamheid. Alleen samen kunnen we het Virus/Virtus verslaan. U wist dat ik het zou zeggen.

Ik begrijp dat het schrappen van een heel woord misschien een te grote stap is. Ik stel daarom voor om eerst de stam van deugen in de eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd te wijzigen. Ik deugniet. Kijk, dat is nog te doen.

Het is aan u om de rest van het werkwoord te vervoegen. Ik wens u veel wijsheid toe.

Over de auteur

Leonieke van Lindert

Leonieke van Lindert heeft een (notarieel-)juridische achtergrond, en bekleedt een juridische functie. Ze was geruime tijd actief binnen de farmaceutische industrie, en werkte als docent Nederlands. Sinds het uitbreken van de coronapandemie schrijft ze columns.