Over een van de grootste kwalen van de huidige tijd schreven drie bevlogen auteurs een buitengewoon interessant boek. Die drie zijn Sytze Hiemstra, Daan Stremmelaar en Marc Wervelman. Zij hebben geschiedenis, filosofie en rechten gestudeerd. De ondertitel verraadt veel: een overlevingsgids.
Nepnieuws gaat over de vervagende grens tussen meningen en waarheid. De woorden van de Amerikaanse senator Patrick Moynihan zijn op dit onderwerp van toepassing: ieder heeft het recht op zijn eigen mening, maar niet op zijn eigen feiten.
Het boek is goed en prettig leesbaar en paart diepgang aan de nodige humor.
De indeling in vijf delen loop ik kort na. Deel een gaat over de definitie van nepnieuws. Nepnieuws heeft altijd al bestaan, maar sinds de recente pandemie leek het probleem de spuigaten uit te lopen.
Het tweede deel gaat over de verspreiders van nepnieuws. Behalve politici en grote bedrijven kunnen ook overheden onder die categorie vallen. Om nog maar te zwijgen over zogenoemde influencers. Dragen alternatieve media bij aan een toename of afname van nepnieuws? Ook die interessante vraag komt aan de orde. Bovendien is de opmerking dat nepnieuws in de politiek een garantie voor succes lijkt een rake.
Deel drie behandelt een belangrijke vraag aan de orde: waarom laten we ons neppen? Een belangrijke factor is zeker de overvloed aan informatie waardoor vooringenomenheid een vruchtbare bodem vindt.
De afsluitende delen vier en vijf gaan over oplossingen. En dan wordt het erg interessant. Ik kreeg regelmatig de indruk dat de adviezen treffend waren voor artsen over hoe zij om zouden moeten gaan met medisch-wetenschappelijke literatuur: lees verder dan de koppen, kijk waar het nieuws vandaan komt en sluit de sluizen.
De auteurs hebben een goede aanzet gegeven tot een discussie over een van de grootste problemen van deze tijd – nepnieuws en hoe deze te bestrijden. Dat zal een hele strijd worden omdat er zoveel belangen op het spel staan. Essentieel is de intentie dat nepnieuws wordt verspreid voor eigen gewin.
Al met al is Nepnieuws een geslaagde poging tot afbakening van het onderwerp. Dit boek verdient zeker een plaats in de Noodpakketten van de overheid.
Nepnieuws verscheen bij uitgeverij De Graaf in Utrecht. Het kost € 25,99.
