Opinie

De Neurenbergcode wordt 75

Geschreven door Tanneke van Lindert

Sinds 19 augustus 1947 heeft de wereld de Neurenbergcode. De code is opgesteld nadat tijdens het Artsenproces aan het licht kwam welke gruwelijke experimenten artsen tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden uitgevoerd op mensen.  De code omvatte tien voorwaarden waaraan in de toekomst moest zijn voldaan om medisch-wetenschappelijk onderzoek op mensen rechtmatig te maken. De code leidde niet tot bindende internationale regelgeving, wel tot een internationaalrechtelijke norm die aanspraak kon maken op gelding en naleving.

 

De Neurenbergcode heeft mede aan de basis gestaan voor een wet die nog steeds in Nederland van kracht is, namelijk de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, in het kort WMO. Deze Wet werd op 1 december 1999 volledig van kracht en recentelijk, op 31 januari 2022, nog gewijzigd door de invoering van de European Clinical Trial Regulation (ETCR).

Eén van de redenen dat het zo lang geduurd heeft totdat de WMO tot stand kwam is dat er veel aandacht was voor de kwetsbare proefpersoon en de wens om niet-therapeutisch onderzoek met minderjarigen mogelijk te maken. In 2008 en 2009 werd Nederland nog zelfs door een VN-commissie op de vingers getikt. Volgens de commissie was de WMO in strijd met de artikelen 7 en 24 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. De belangrijkste doelstelling voor de invoering van de WMO was én is de bescherming van de proefpersoon in Nederland.

Vanaf het einde van de 19e eeuw, dus nog ruim voor de Tweede Wereldoorlog, zijn in Duitsland de nodige affaires geweest rond mensgebonden onderzoek. Duitsland behoorde al vanaf de 19e eeuw tot één van de toonaangevende landen op wetenschappelijk gebied en liep daarmee ook voor in de medische wetenschap en het doen van mensgebonden onderzoek.

De ontoereikende rechtsbescherming van proefpersonen en de publieke belangstelling voor dit onderwerp hebben vanaf 1891 tot 1931 geleid tot het opstellen van diverse circulaires en richtlijnen voor mensgebonden onderzoek. De implementatie hiervan kwam tot stilstand nadat de nationaal-socialisten in 1933 aan de macht kwamen.

Niet alleen Duitsland heeft zo’n ongelukkig track record op het gebied van mensgebonden onderzoek. Ook bijvoorbeeld in de VS en Japan zijn affaires aan het licht gekomen.

Weinig bekend is dat schandalen rond medisch wetenschappelijk onderzoek zich ook binnen onze landgrenzen hebben voorgedaan. Eén van deze affaires is in de jaren ’70 bekend geworden als de Huize Assisië-affaire, waarin in een klooster in Udenhout verstandelijk beperkten ingrijpend en invasief hersenonderzoek moesten ondergaan. Twee artsen die waren betrokken bij dit onderzoek werden in 1981 veroordeeld tot geldboetes. De uitspraak van het Medisch Tuchtcollege is openbaar gemaakt.

 

Coronavaccin

De discussie rond het coronavaccin, en met name het verstrekken en stimuleren van toediening bij minderjarigen, heeft bij voortduring bij mij de vraag opgeroepen hoe het kan dat de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO), dé instantie die moet toezien op de naleving van de in de WMO gestelde vereisten voor het verrichten van medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, helemaal niets, maar dan ook niets van zich heeft laten horen over het verstrekken van het coronavaccin aan gezonde minderjarigen. Ook over de vraag hoe deze verstrekking zich verhoudt tot de WMO heeft de CCMO zich niet uitgelaten. 

Ik heb me laten vertellen dat dit een gevolg is van de betrokkenheid van de EMA en het CBG bij het – onder voorwaarden – toelaten van het vaccin in respectievelijk Europa en Nederland. Ondanks dat vind ik dit stilzwijgen uitermate zorgwekkend. 

In oktober 2021 nam ik deel aan een bijscholingscursus voor artsen. Als enige niet-arts – ik ben jurist – nam ik deel aan deze cursus. De reden dat ik deelnam was gelegen in het feit dat deze gegeven werd door een filosoof en medisch-ethicus die ik bij eerdere bijeenkomst als spreker had getroffen en wiens posts op LinkedIn ik met belangstelling volgde. 

Het bevreemdde mij dat tijdens deze tweedaagse cursus door geen van de deelnemers gesproken werd over corona, de maatregelen die getroffen werden om het virus te bestrijden, laat staan over het coronavaccin. Op een bepaald moment stelde toch een cursist een vraag over de wellicht ook aanwezige risico’s van de vaccins, verwijzend naar het medicijn Softenon dat in het begin van de jaren ‘60 tot de geboorte van ernstig gehandicapte kinderen had geleid. 

Eén en ander werd te berde gebracht toen de docent had uitgelegd dat het nemen van een vaccin een soort burgerplicht was die je als mens hebt ten overstaan van een ander. (Als je zelf gezond wilt zijn, moet je ook zorgen dat een ander gezond kan zijn).

De docent stelde dat een situatie een herhaling van het Softenonschandaal niet zou kunnen plaatsvinden omdat door de waarborgen in de Wet dergelijke excessen zou voorkomen. Ik schrok van die uitspraak. Blijkbaar ging hij ervan uit dat, als een Medisch Ethische Toetsings Commissie (METC) of CCMO beoordeelt of aan allerlei criteria is voldaan alvorens toestemming te verlenen voor het doen van medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, alles vervolgens goed zou gaan en de onderzoekende partijen en/of hun opdrachtgevers zich aan de in Wet gestelde regels zouden houden. Het toezicht op de naleving hiervan vormde in het geheel geen onderwerp dat kritisch bekeken zou moeten worden.

Tijdens een jubileumcongres van een van de Nederlandse ziekenhuisverzekeraars in 2022 sprak een vooraanstaand wetenschapper en arts. Ik waardeerde hem vanwege zijn altijd genuanceerde uitspraken. Zijn presentatie was, zoals ik inmiddels verwachtte door zijn frequente tv-optredens, kritisch én creatief met praktische oplossingen voor zaken die volgens hem in de zorg niet goed gingen. Ook sprak hij zijn ergernis uit over het feit dat de twijfel over bijwerkingen, die zouden zijn gesignaleerd bij één van de coronavaccins, had geleid tot een vaccinatiestop van twee weken. In zijn optiek waren hierdoor enkele tientallen mensen in Nederland onnodig overleden. 

 

Safe and effective

De toehoorders, bestaande uit artsen en juristen, applaudisseerden. Niemand had een kritische kanttekening of een vraag. Voor alle aanwezigen moet het echter duidelijk zijn geweest dat voor deze uitspraak geen enkel wetenschappelijk bewijs was en dat al geruime tijd juist dát vaccin in verschillende andere landen tot zodanige problemen en gemelde ernstige bijwerkingen had geleid, dat het gebruik van dit vaccin helemaal gestaakt werd.

Hoe het kan dat niemand deze berekening ter discussie stelde, is mij een raadsel. Mogelijk dat de autoriteit en het sympathieke voorkomen van de spreker een drempel hiervoor vormden. Voor mij gold dit in ieder geval, terwijl ik mij realiseerde dat met name artsen zich nauwelijks verdiept hadden in de vaccins en blijkbaar klakkeloos aannemen wat hen wordt aangereikt door de producenten en de overheid.

Hoeveel artsen, zo vraag ik mij af, hebben in de achterliggende periode de moeite genomen om te kijken op de website van het Lareb, EudraVigilance of Vaers? En denkt u dat, als zij dat zouden hebben gedaan, zij er dan nog steeds gerust op zouden zijn dat de coronavaccins volledig ‘safe and effective’ zijn, zoals de producenten en onze overheid maar blijven herhalen? Of zouden dan bij ook bij hen toch alarmbellen afgaan? En zouden ook zij dan tenminste aandringen om een (tijdelijke) stop in te gelasten voor het aanbieden van vaccins aan gezonde mensen en zeker aan minderjarigen? In ieder geval tot meer duidelijkheid is geboden waardoor toch die enorme aantallen bijwerkingen en overlijdens na vaccinatie nu precies veroorzaakt worden.

Het is nog niet zo heel lang geleden, dat de toediening van een vaccin tegen de Mexicaanse griep in 2009 en 2010 ertoe leek te hebben geleid dat vooral kinderen ernstig ziek werden en zelfs narcolepsie ontwikkelden. De overheid besloot uiteindelijk in 2015, zonder erkenning van aansprakelijkheid, schikkingen te gaan treffen met enkele tientallen mensen, voornamelijk zeer jonge kinderen ten tijde van de toediening, en reserveerde hiervoor in 2019 EUR 5.000.000,00. Het aantal gemelde overlijdens na vaccinatie tegen Covid-19 staat op dit moment bij Lareb op 699. De gemelde aantallen ernstige bijwerkingen na vaccinatie lopen in de duizenden. Hoeveel meer meldingen moeten worden gedaan, denkt u, voordat er gehandeld wordt?

 

De Wet en de positie van de minderjarigen in Nederland

Inmiddels is al genoegzaam bekend dat de coronavaccins die in Nederland worden aangeboden niet getest zijn op hun veiligheid voor de (middel)lange termijn. Ook is vastgesteld met onderzoek dat het vaccin niet voorkomt dat het virus wordt overgedragen. Gezonde kinderen worden bovendien nauwelijks ziek door corona. 

Het is dan ook heel bedenkelijk dat, deze zomer zelfs nog, de minister die moet toezien op onze gezondheid, zelfs opnieuw via sociale media jongeren oproept om een booster te gaan halen. Hij verzuimt ze echter te vertellen dat zij hun geliefden niet beschermen als zij ook deze prik hebben gehaald. De bewindsman laat eveneens onberoerd dat de risico’s van een coronabesmetting voor hun gezondheid zo beperkt zijn dat de voordelen van vaccinatie voor hen mogelijk niet opwegen tegen de mogelijke risico’s, al dan niet op de langere termijn. 

Wist u dat in Nederland, na goedkeuring door een METC en in lijn met de WMO, wél onderzoek wordt gedaan (in studies als COPP en Grip (Covidkids)) naar de gevolgen van corona bij kinderen, maar níet naar de werking en risico’s van het vaccin?

Vraagt u zich ook af hoe het kan dat het coronavaccin, dat nu gegeven wordt, volgens de WMO niet in een medisch-wetenschappelijk onderzoek aan gezonde kinderen had mogen worden gegeven? Dit is in strijd met de nieuwe WMO en de hierin opgenomen ETCR die vanaf 31 januari 2022 van kracht is.

Vraagt u zich niet af waarom de Japanse overheid al sinds eind 2021 jonge mannen en jongens afraadt bepaalde vaccins te nemen vanwege een verhoogde kans op myocarditis? Wilt u niet weten waarom in een land als Denemarken recent besloten is te stoppen met het aanbieden van vaccins aan alle gezonde kinderen tot 18 jaar?

Weet u dat het al vanaf juli 2021 bekend was bij de EMA en het CBG, dus voordat in Nederland een werd begonnen met het vaccineren van jongeren, dat het coronavaccin zou kunnen leiden tot een verhoogde kans op het ontwikkelen van myocarditis en pericarditis?

Lees de Neurenbergcode nog eens en vraagt u zich eens af op dit moment gehandeld wordt in lijn hiermee. De code is opgesteld om iedereen te waarschuwen, dus ook u. Informeer u. Het is immers aan u om de toekomst en de gezondheid van uw kinderen, hún grootste goed, te beschermen.

 

Over de auteur

Tanneke van Lindert

Tanneke van Lindert is letselschade-jurist.